Aanleiding
De behandeling van kanker leidt vaak tot langdurige vermoeidheid en conditieverlies. Uit internationale studies blijkt dat fysieke en psychosociale interventies tijdens chemotherapie en radiotherapie een positief effect hebben op vermoeidheid, conditieverlies en kwaliteit van leven. Najaar 2006 heeft het IKA op initiatief van de IKA Werkgroep Fysiotherapie 'Onco-Move, bewegen tijdens chemotherapie' ontwikkeld: een beweegprogramma dat zich richt op het zoveel mogelijk voorkomen en/of verminderen van conditieverlies en vermoeidheid tijdens behandeling. De interventie is tot stand gekomen op basis van literatuuronderzoek, na raadpleging van relevante beroepsgroepen en naar voorbeeld van de interventie van Every Step Counts van Victoria Mock.
Inhoud Onco-Move
Uitgangspunt bij Onco-Move is dat patiënten het beweegprogramma zelfstandig in de thuissituatie uitvoeren: zelfmanagement staat centraal en de interventie is voor een brede doelgroep toegankelijk. De interventie houdt in dat de oncologieverpleegkundige patiënten een beweeginstructie geeft en hen begeleidt bij de uitvoering daarvan. Patiënten krijgen de instructie om vier tot zes per week minimaal 30 minuten matig intensief te lopen of fietsen. Tijdens de reguliere contactmomenten in het chemotherapietraject bespreken de verpleegkundige en de patiënt de ervaringen met bewegen en worden oplossingen voor eventuele barrières gezocht.
Centrale rol verpleegkundige
De oncologieverpleegkundige instrueert en begeleidt patiënten naar (meer) bewegen. Aangezien het een algemeen, gestructureerd beweegadvies betreft is basiskennis over gezond beweeggedrag bij de verpleegkundige voldoende. Voor vragen of bijzonderheden zijn consult- en verwijsmogelijkheden naar medisch specialist en fysiotherapeut ingebouwd.
Pilot
In 2007 heeft het IKA naar Onco-Move in vier ziekenhuizen een pilot-onderzoek uitgevoerd: het Waterlandziekenhuis, Spaarneziekenhuis, Slotervaartziekenhuis en Tergooiziekenhuizen, locatie Hilversum. In de pilot is Onco-Move getoetst op toepbasbaarheid en tevredenheid bij borst- en darmkankerpatiënten met (neo)adjuvante chemotherapie.
Resultaten pilot: patiënten vinden het goed te doen
De pilot laat zien dat zowel patiënten als verpleegkundigen en medisch specialisten Onco-Move een waardevolle aanvulling vinden op de bestaande zorg. Zelfstandig bewegen tijdens chemotherapie in de thuissituatie lijkt voor borst- en darmkankerpatiënten haalbaar. Nagenoeg alle patiënten geven aan het beweegadvies te kunnen uitvoeren, zij het dat niet altijd de volledig beoogde duur (30 minuten of meer) en frequentie (vier keer per week of meer) worden behaald. Vooral direct na een kuur of naarmate het chemotherapietraject vordert, blijkt het voor patiënten moeilijk het bewegen volgens advies volg te houden.
Resultaten pilot: oncologieverpleegkundigen
De instructie en begeleiding van patiënten blijken goed in het takenpakket van de oncologieverpleegkundige te passen. De begeleiding kan worden gegeven tijdens de reguliere contactmomenten tussen verpleegkundige en patiënt. De verpleegkundigen voelen zich voldoende deskundig. De patiënten ervaren de begeleiding als goed.
Vervolg: uitrol in de regio in 2010
Zowel verpleegkundigen als medisch specialisten hebben de wens geuit om Onco-Move uit te breiden naar andere diagnosegroepen. Op basis van deze positieve resultaten is het aan te bevelen Onco-Move verder te implementeren. Middels een op handen zijnde effectstudie naar Onco-Move, de PACES-studie, vindt de verdere uitrol van Onco-Move in 2010 plaats.
Informatie
Download de samenvatting van het eindverslag.
Download het hele eindverslag.
Download het instructieprotocol voor de uitvoering.
Drs. Jeannette Hellendoorn, projectmedewerker revalidatie en nazorg, IKA.
T 020-346 25 58
E j.hellendoorn@ikca.nl
|
