Richtlijnontwikkeling

Ontwikkeling, onderhoud en beheer van richtlijnen

Landelijke multidisciplinaire werkgroepen van de integrale kankercentra ontwikkelen de richtlijnen voor de oncologische en palliatieve zorg. In deze werkgroepen zitten vertegenwoordigers van de wetenschappelijke en beroeps-verenigingen. De meerjarenplanning van de ontwikkeling en het herzien van richtlijnen vindt plaats op basis van de volgende criteria:

• hoge incidentie, prevalentie
• diagnostiek en behandeling vinden ook in algemene ziekenhuizen plaats
• aanwezigheid van knelpunten

In deze richtlijnen wordt aandacht besteed aan nieuwe ontwikkelingen en knelpunten in het medisch handelen, organisatie van de zorg en de voorlichting en begeleiding van de patiënt. Ook zijn er richtlijnen op het gebied van diagnostiek en behandeling van een symptoom/gezondheidsklacht bijvoorbeeld:

• voeding&dieet
• symptoombestrijding
• verpleegkundige, palliatieve en psychosociale zorg

Deze richtlijnen worden ontwikkeld samen met de betreffende beroepsverenigingen.

Planning van richtlijnontwikkeling

Op basis van een meerjarenplanning worden richtlijnen ontwikkeld. Daarnaast wordt regelmatig middels overleg met professionals uit wetenschappelijke- en beroepsvereningen besloten welke projecten en richtlijnen worden opgepakt. Zorgverleners hebben in 2008 bij de VIKC aangegeven geen richtlijnen meer te missen: voor alle belangrijke aandachtsgebieden zijn richtlijnen beschikbaar. De VIKC richt zich daarom vanaf 2009 op het onderhoud en de implementatie van richtlijnen en de samenhang tussen tumorspecifieke, niet-tumorspecifieke richtlijnen en richtlijnen voor de palliatieve zorg.

Ondersteuning bij richtlijnenontwikkeling

De IKC’s ondersteunen landelijke en regionale werkgroepen bij de ontwikkeling en implementatie van tumorgebonden en niet-tumorgebonden richtlijnen voor diagnostiek, behandeling en zorg in de oncologie evenals richtlijnen in de palliatieve zorg. Het landelijk programmabureau van de VIKC coördineert deze richtlijnontwikkeling en beheert Oncoline en Pallialine, de elektronische richtlijnendatabases.

De Vereniging van Integrale Kankercentra voert de regie voor de richtlijnontwikkeling, implementatie en evaluatie.

• In 2010 werkt de VIKC voor de methodologische ondersteuning in een pilot project samen met ME-TA. De multidisciplinaire richtlijnen worden gebaseerd op de hoogste mate van evidence en worden ontwikkeld volgens de methode 'Evidence-Based Richtlijn Ontwikkeling EBRO).
• De VIKC neemt deel aan het EBRO-overleg, samen met andere partijen die betrokken zijn bij de ontwikkeling van landelijke evidence-based richtlijnen.
• De VIKC voert overleg over samenwerking in richtlijnontwikkeling en -implementatie met onder andere de V&VNoncologie, NHG, NvPO, NFK, LWDO, KNGF, CBO, IQ Healthcare, NIVEL, SONCOS, de Orde van Medisch Specialisten en andere wetenschappelijke beroeps- en patiëntenverengingen.
• De VIKC maakt deel uit van het consortium richtlijnontwikkeling

Implementatie in de praktijk

Nadat richtlijnen zijn ontwikkeld wordt het op verschillende manieren onder de aandacht gebracht:

• Via Oncoline (oncologische zorg) en Pallialine (palliatieve zorg)
  De laaste versie richtlijnen zijn altijd via oncoline te raadplegen. Zorgverleners kunnen de richtlijnen printen en zelfs downloaden naar zakcomputers. De literatuur is altijd te raadplegen. De website wordt continu geëvalueerd en de gebruiksvriendelijkheid wordt op advies van professionals permanent verbeterd.
• Verspreiding in netwerk
  Een nieuwe of herziene richtlijn op Oncoline (oncologische zorg) of Pallialine (palliatieve zorg) wordt onder de aandacht gebracht van relevante personen en verenigingen.  
• Bespreken van richtlijnen in IKC-tumorwerkgroepen
  Het gebruik van richtlijnen wordt bevorderd door het bespreken van richtlijnen. Ervaringen worden gedeeld en evaluaties vinden plaats.
• Consulentendiensten
  De consulenten adviseren en rapporteren over de nieuwe ontwikkelingen van richtlijnen.
• Bij-en nascholing; training en coaching
  De integrale kankercentra ontwikkelen en organiseren na-en bijscholing op basis van richtlijnen in de vorm van symposia, themabijeenkomsten en cursussen voor zorgverleners in de oncologie.
• Implementatieprojecten
  Projectmatig aanpak voor optimalisatie van de diagnostiek en behandeling.

Evaluatie door documentatieprojecten

Nadat de richtlijnen in de praktijk zijn geïmplementeerd wordt projectmatig op basis van indicatoren nagegaan in hoeverre de richtlijnen worden nageleefd. Hierbij worden de gegevens van de Nederlandse Kankerregistratie gebruikt. De IKC’s voeren regionaal documentatieprojecten uit. De resultaten hiervan bieden lokaal, regionaal en landelijk de noodzakelijke spiegelinformatie die gebruikt kan worden bij het verbeteren en waarborgen van de kwaliteit van de diagnostiek, behandeling en zorg.

Klinisch vergelijkend onderzoek

De uitkomsten van klinisch vergelijkend onderzoek vormen de basis voor de richtlijnen. De integrale kankercentra ondersteunen klinisch vergelijkend onderzoek met onder andere datamanagement (zie onderzoek).

Meer informatie

U kunt deze informatie ook lezen in de folder 'Integrale kankercentra & richtlijnen voor de oncologische zorg' . 

Voor vragen kunt  u contact opnemen met de beleidsmedewerkers van het programma 'Richtlijnen en organisatie oncologische zorg' (ROOZ), 030-234 37 80.